از آتش و مس تا ظرف قلع‌اندود/ روایت تصویری از یک شغل رو به خاموشی

به گزارش خبرنگار پایگاه خبری تحلیلی «آمل امروز»،در دل کوچه‌پس‌کوچه‌های تاریخی شهر آمل، صدای یکنواخت پتک بر مس و بوی دود کشیده از کوره، حکایت از ادامه‌ حیات آخرین کارگاه‌های سنتی سفیدگری ظروف مسی در ماندران را دارد. استاد حجت‌الله بناگر، با بیش از ۴۰ سال تجربه، در کارگاهی کوچک و کم‌نور، مشغول احیای میراثی است که این روزها در سایه فراموشی و رقابت صنعت، رو به زوال رفته است.
بناگر هر روز با پتک‌های مخصوص، فرورفتگی‌های سطح ظروف مسی را صاف می‌کند و پس از گرمادهی در کوره‌ای سوزان، قلع ذوب‌شده را به نرمی روی بدنه داخلی می‌مالد. حاصل این فرایند، ظرفی مقاوم، صیقلی و بهداشتی است که روزگاری در زندگی روزمره ایرانیان نقش پررنگی داشت و امروز تنها در کارگاه‌های انگشت‌شماری همچنان تولید می‌شود.
این استادکار پیشکسوت در گفت‌وگو با ما از روزهای پررونق کارگاهش و جوانانی می‌گوید که چون شاگردانی مشتاق به او پیوسته بودند. آن روزها صدای خنده و گفت‌وگو در میان سر و صدای پتک و گداز کوره برقرار بود، اما اکنون بناگر با چشمانی اندوهناک می‌گوید: «این هنر دارد با ما به خاک می‌رود.»
با وجود دشواری‌های فراوان و درآمد محدود، امیدهای کوچکی هنوز زنده است. بناگر اشاره می‌کند که گهگاه جوانانی از سر کنجکاوی یا علاقه‌ی واقعی به هنر سفیدگری سر می‌زنند. خود او معتقد است که با حمایت نهادهای میراث فرهنگی، رسانه‌ها و سازمان‌های مردم‌نهاد، می‌توان این جرقه‌های کوچک را به آتشی روشن تبدیل کرد.
کارشناسان میراث فرهنگی بر این باورند که صنعت‌هایی مانند سفیدگری مس تنها صنایع نیستند، بلکه بخش مهمی از هویت فرهنگی و تاریخی ایران را تشکیل می‌دهند. آنها تأکید می‌کنند که خرید ظروف قلع‌اندود شده‌ی دستی علاوه بر کمک به معیشت استادکاران، سرمایه‌گذاری در حفظ و انتقال این دانش به نسل‌های آینده است.
در حالی که سایه فراموشی بر هنر سفیدگری سنگینی می‌کند، کارگاه کوچک استاد بناگر این امید را تداعی می‌کند که هنوز می‌توان جرقه‌ احیای میراث را شعله‌ور ساخت. حمایت خرد و کلان از استادان این پیشه می‌تواند نه تنها نقش مهمی در ماندگاری این هنر داشته باشد، بلکه نشانگر ارج نهادن به ریشه‌ها و هویت دیرپای فرهنگی ایران است.