فرمانروای دانشمند آمل که بود

:آمل امروز

به بهانه سالروز وفات یکی از مشهورترین فرمانروایان مسلمان و علوی دنیا که مقر فرمانروایی وی در آمل بود، مروری داریم بر زندگی ناصرالحق اطروش.

مقبره ابومحمد اطروش ملقب به ناصرالحق که از او به عنوان نخستین حاکم شیعی سرزمین طبرستان، دیلمان و گیلان نام می‌برند در قلب شهر آمل قرار دارد.

بقعه متبرکه ناصرالحق آمل توسط سید علی مرعشی حاکم مازندران بنا شده و محل دفن حسن بن علی ناصر الکبیر معروف به اطروش بنیانگذار حکومت علویان در منطقه شمال ایران است که در سال ۳۰۵ هجری قمری وفات کرده است.

نخستین کسی که در سرزمین طبرستان اقدام به تشکیل حکومت شیعی کرد ابومحمد حسن ابن‌علی اطروش ملقب به ناصرالحق با ناصرکبیر بود.

ناصرالحق یا همان ناصرکبیر مدتی در دستگاه داعی کبیر بود و زمانی که داعی صغیر به دست سامانیان به قتل رسید به دیلمان رفت و در آنجا به تعلیم و ارشاد دین اسلام پرداخت. در زمان او دین اسلام در طبرستان و گیلان به اوج خود رسید و از این جهت بیشتر مورخان او را موسس و بنیانگذار دین اسلام در دیار دیلم می‌دانند. ایشان به مدت ۱۴ سال مشغول ترویج تشیع در دیار دیلم و گیلان بود و برخی گفته‌اند حدود ۲ هزار نفر به دست او مسلمان شده‌اند و پاره‌ای از مورخان نیز نوشته‌اند هزار هزار برده و مملوک بدست او مسلمان شده‌اند.

ناصرکبیر، عبدالله بن حسن عقیقی را به ساری می‌فرستد، او با پرچم صلح به این شهر می‌رود و خلق بی‌شماری از ساری و اطراف به آمل آمده و با سید پیمان می‌بندند و حکومت سیدناصر چنان ترقی می‌کند که سراسر طبرستان، گیلان و دیلم تحت حکومت او در می‌آیند.

اطروش در سال ۳۰۱ هجری به مرکز مازندران، آمل می‌آید و این شهر را مقر حکومت خود بر می‌گزیند و ۱۲ سال در آنجا حکومت می‌کند و دین اسلام اثنی‌عشری را رونق می‌بخشد.

مدت حکومت وی در طبرستان از سال ۲۸۷ تا ۳۰۴ هجری به صورت ناپیوسته به مدت ۱۸ سال ثبت شده است. ناصر کبیر مردی عالم و فقیه بود و شیخ طوسی او را از اصحاب امام هادی علیه‌السلام شمرده است. برای وی آثار مکتوب بسیاری نام برده شده است.

ناصرکبیر در اواخر عمر از حکومت و سیاست و جنگ کناره‌گیری کرد و در اوج قدرت به زهد و پارسایی پرداخت و با نهایت کوشش به تدریس و تالیف پرداخت که حاصل آن ۳۰۰ جلد کتاب است.کتاب الطهاره، کتاب الاذان والاقامه، کتاب الصلوه، کتاب اصول الزکوه، کتاب المناسک، کتاب السیر، کتاب الایمان، کتاب الحدود،… از جمله آثار و تالیفات وی به شمار میرود.

ناصرالحق در ایجاد مدرسه بزرگ آمل که بعدها به مسجد امام حسن عسگری در آمل (هنوز هم این مسجد در محله پایین‌بازار در نزدیکی مقبره ناصرالحق وجود دارد) معروف شد همت کرد و در آنجا درس می‌گفت و سرانجام در ۲۵ شعبان ۳۰۴ هجری قمری دارفانی را وداع گفت.

مقبره ناصرالحق ۹۰۰ سال به عنوان زیارتگاه به شمار می‌رفت

این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت ۶۰ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.

ناصرالحق علاقمندان زیادی در بین مسلمانان مخصوصا اهل یمن دارد و آنان وی را از علمای شاخص زیدیه میدانند.